Hittestress

“Hittestress: gezondheidsklachten die ontstaan als mensen door hoge temperaturen en luchtvochtigheid niet meer in staat zijn de lichaamstemperatuur goed te reguleren”¹

Naar verwachting is hittestress in Nederlandse steden in 2050 het belangrijkste klimaatrisico voor mensen.² De frequentie en intensiteit van hittegolven neemt toe, terwijl verstedelijking zorgt voor extra opwarming via het stedelijk hitte-eilandeffect.

De negatieve impact hiervan is ongelijk verdeeld. Groepen die structureel meer gezondheidsrisico lopen, zoals ouderen, mensen met chronische aandoeningen en huishoudens met een lagere sociaaleconomische positie, wonen vaker in woningen die warmte vasthouden en hebben gemiddeld minder toegang tot koele buitenruimtes.³ ⁴

De technische aanpak van hitte in Nederlandse steden bereikt deze groepen lang niet altijd. Daarnaast heeft hittestress niet alleen fysieke, maar ook sociale effecten. Aanhoudende hitte beïnvloedt gedrag, beperkt het gebruik van publieke ruimte en kan sociale interactie verminderen, wat gevolgen heeft voor welzijn en sociale cohesie.⁵ Dit onderzoek benadert hitteadaptatie daarom vanuit een bredere, sociaal-ruimtelijke invalshoek.

Om te leren wat Nederlandse steden te wachten staat, en hoe hierop gereageerd kan worden, zijn twee dichtbebouwde steden onderzocht die al langdurig met hitte omgaan: Santiago (Chili) en Tokyo (Japan). Beide steden kennen hete zomers, maar verschillen sterk in klimaat en culturele context. Waar in Santiago verkoeling vaak wordt georganiseerd via collectieve en ruimtelijke oplossingen, zoals schaduwrijke binnenplaatsen en gedeelde buitenruimte, ligt in Tokyo de nadruk vaker op individuele en technologische oplossingen.

NOS Nieuws - woensdag 9 juli 2025, 06:00

¹ Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), GGD-richtlijn medische milieukunde: hitte en gezondheid (Bilthoven: RIVM, 2023), beschikbaar via: https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-mmk-hitte-gezondheid

² Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Aanpassen aan klimaatverandering: kwetsbaarheden zien, kansen grijpen (Den Haag: PBL, 2015), beschikbaar via: https://www.pbl.nl/uploads/default/downloads/Aanpassen_aan_klimaatverandering_WEB_2.pdf

³ Open Research Amsterdam, Klimaatverandering en bestaanszekerheid (Amsterdam: Open Research Amsterdam, 2025), beschikbaar via: https://openresearch.amsterdam/image/2025/4/13/klimaatverandering_en_bestaanszekerheid_sst.pdf

⁴ Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Klimaatrisico’s in Nederland: de huidige stand van zaken (Den Haag: PBL, 2024), beschikbaar via: https://open.overheid.nl/documenten/dpc-b91d9ac6166d24fb9c5470fb43be454cd5ae9451/pdf

⁵ Platform31, Van hittestress naar verkoeling in de stad (Den Haag: Platform31, 2020), beschikbaar via: https://www.platform31.nl/wp-content/uploads/2023/01/Publicatie_Hittestress_Platform31